Donatı Tarama Nedir?

Eski binaların çoğunda projeler kayıptır veya uygulamanın projeye uyup uymadığı bilinmez. Donatı tarama, betonu kırmadan elemanların içindeki donatıyı ortaya koyarak bu bilgi boşluğunu doldurur.

Bina sahibi açısından sonuç doğrudan hesaba girer: bir kolonun içinde kaç adet boyuna donatı bulunduğu ve etriyelerin hangi aralıkta olduğu bilinmeden o kolonun deprem altındaki kapasitesi hesaplanamaz. Tarama bu veriyi taşıyıcı sisteme zarar vermeden, oturulan binada da yürütülebilecek bir hızda sağlar.

Nasıl yapılır?

Önce varsa mevcut proje incelenir, yoksa taşıyıcı sistem rölevesi çıkarılır ve taranacak elemanlar kat planı üzerinde belirlenir. Seçilen elemanların yüzeyindeki sıva veya kaplama gerekli ölçüde kaldırılır, cihaz yüzey üzerinde birbirine dik iki yönde gezdirilir ve bulunan donatı izleri doğrudan beton yüzeyine işaretlenir.

• Elektromanyetik (indüksiyon esaslı) cihazlar: Çubukların konumunu ve beton örtüsünü (pas payı) ölçer; tek tek çubuk tespitinde hassastır.
• Radar esaslı cihazlar: Yer radarı (jeoradar) ile aynı prensiple çalışır, daha geniş alanın kesit görüntüsünü verir ve sık donatılı perde ile döşemelerde avantajlıdır.

Kolonlarda boyuna donatı adedi, etriye aralığı ve varsa çiroz düzeni; kirişlerde alt–üst donatı ile etriye sıklaştırma bölgeleri kaydedilir. Cihazların çap tahmini sınırlı hassasiyette olduğundan seçilen noktalarda pas payı kontrollü biçimde sıyrılır: çap kumpasla ölçülür, korozyon ve kesit kaybı gözle değerlendirilir, tarama sonuçları bu noktalara göre kalibre edilir.

Rapora ve tasarıma etkisi

Belirlenen donatı düzeni, eleman kesitlerinin eğilme ve kesme kapasitelerinin hesaplanmasında kullanılır; karot testleriyle bulunan beton basınç dayanımı ile birleşerek performans analizinin iki temel girdisini oluşturur. Etriye aralığı ve kanca detayı, elemanın sünek mi yoksa gevrek mi davranacağını belirlediği için sonucu belirgin biçimde etkiler. Aynı veriler riskli yapı değerlendirmesinde ve güçlendirme projesinde mevcut donatının ne kadarının hesaba katılabileceğine karar vermek için kullanılır. Rapora eleman bazında kroki, ölçüm tablosu ve fotoğraflarla işlenir; bilgi düzeyi katsayısı da yapılan tespitin kapsamına göre belirlenir.

Pratikte

Tarama donatının yerini gösterir, kalitesini ve gerçek çapını göstermez; bu nedenle doğrulama açımları atlanmamalıdır. Karot noktaları da tarama sonrasında seçilerek donatının kesilmesi önlenir. Sonuçların binanın bütününü temsil etmesi için elemanların katlara ve akslara dağıtılarak seçilmesi gerekir. Sürecin tamamı için riskli yapı tespit raporu sayfamıza, adım adım işleyiş için riskli yapı tespit süreci yazımıza bakabilirsiniz.