Bilecik'te Zemin Etüdü

Bilecik, Bursa ile Eskişehir arasında yer alan, yüzölçümü küçük ancak topoğrafyası oldukça engebeli bir ildir. İl merkezi, Söğüt, Osmaneli, Pazaryeri, Gölpazarı, İnhisar, Yenipazar ve Bozüyük ilçeleri; derin vadiler, dik yamaçlar ve yüksek platolar arasında dağılmıştır. Sakarya Nehri'nin açtığı vadi ilin kuzeyini keserken, güneydeki Bozüyük daha yüksek bir plato üzerinde sanayi ve lojistik yatırımlarıyla öne çıkar. Bilecik ayrıca mermer ocaklarıyla tanınır.

Bilecik'teki projelerde saha çalışmalarını, Bursa'daki ofisimizden sahaya giden teknik ekibimizle yürütüyoruz. Bu sayfadaki anlatım genel bir çerçeve sunar; parselinizin zemini hakkında kesin değerlendirme ancak o parselde yapılan etütle ortaya konabilir.

Bilecik'te zemin koşulları

Sakarya vadisi ve dar vadi tabanları

Osmaneli ve Vezirhan çevresinde Sakarya Nehri, dar bir vadi tabanı ve bunu çevreleyen dik yamaçlar oluşturur. Vadi tabanında nehrin biriktirdiği alüvyon çökelleri ve nehre yakınlık nedeniyle sığ yeraltı suyu beklenir. Bu kesimde alüvyonun kalınlığı kısa mesafelerde değişebildiği için bir parselde temel altında hem alüvyon hem de kaya bulunabilir; bu durum farklı oturma açısından dikkatle değerlendirilir. Suya doygun gevşek kumlu seviyeler varsa sıvılaşma analizi de etüt kapsamına girer.

Dik yamaçlar, şev stabilitesi ve kaya düşmesi

Bilecik'in pek çok yerleşimi vadi yamaçlarına doğru gelişmiştir. Bu yamaçlarda ayrışmış kaya, yamaç molozu ve eklemli kaya kütleleri yaygındır. Yamaç parsellerinde kazı yapılırken şev stabilitesi, yüzey ve yeraltı suyunun drenajı ve yamaçtan kopabilecek blokların oluşturduğu kaya düşmesi tehlikesi birlikte ele alınır. Yer yer heyelan eğilimi gösteren alanlarda etüt kapsamı genişletilir; gerektiğinde ankraj ve mini kazık gibi destek sistemleri tasarlanır.

Kaya ve ayrışmış kaya temeller

İl genelinde temel zemininin sık sık kaya veya ayrışmış kaya olması, etüt yöntemini de belirler. Bu tür zeminlerde karotlu sondaj ile kesintisiz karot alınarak kayanın türü, ayrışma derecesi, çatlak yoğunluğu ve kaya kalitesi tanımlanır. Mermer ve kireçtaşı gibi karbonatlı kayalarda erime boşlukları olup olmadığı da araştırılabilir. Ayrışmış kaya, üst seviyelerde zemin gibi davranabildiğinden taşıma gücü hesabı ayrışma profiline göre yapılır.

Mermer ocaklarına ve eski taş işletmelerine yakın sahalarda, ocak artığı malzemeyle oluşmuş dolgular ve kazıyla değişmiş topoğrafya görülebilir. Bu tür dolguların kalınlığı ve sıkılığı çoğu zaman bilinmediği için sondajın dolguyu geçip doğal zemine veya kayaya ulaşması gerekir. Dolgu üzerindeki parsellerde temel, dolgunun kendi oturma davranışı da hesaba katılarak tasarlanır.

Bozüyük platosu ve sanayi alanları

Bozüyük, ilin güneyinde daha yüksek ve görece düz bir plato üzerinde yer alır. Organize sanayi alanları, fabrikalar ve lojistik tesisler, konut parsellerine göre daha büyük açıklıklı yapılar ve daha ağır yükler doğurur. Bu projelerde sondaj sayısı ve derinliği, yapı yüklerine ve parsel büyüklüğüne göre planlanır; zemin profilinin geniş bir alanda ne kadar değiştiği jeofizik çalışmalar ile de desteklenebilir.

Tektonik konum ve deprem geçmişi

İlin kuzey kesimlerinin Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun güney kollarının etki alanına yakın olduğu bilinir; güney kesimler ise İç Anadolu'ya geçiş bölgesindeki fay sistemleriyle ilişkilidir. Deprem tehlikesi il içinde konuma göre değiştiği için genel bir yargı yerine parsel bazında değerlendirme yapılır. Tasarım parametreleri AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritaları (yeni sekmede açılır) üzerinden alınır; diri fay konumları için MTA verileri ve Türkiye fay haritası sayfamız incelenebilir. Yerel zemin sınıfı Vs30 ölçümleri ve sondaj verileriyle TBDY 2018 esaslarına göre belirlenir.

Kentsel gelişim karakteri

Bilecik'te yapılaşma, engebeli arazinin izin verdiği sınırlı düzlüklerde ve yamaçlarda yoğunlaşır. İl merkezinde yamaç konutları ve kamu yapıları, Bozüyük'te sanayi ve buna bağlı konut alanları, vadi ilçelerinde ise küçük ölçekli yerleşimler öne çıkar. Yamaçta yer alan parsellerde kazı derinliği ve komşu yapıların güvenliği, tasarımın erken aşamasında ele alınması gereken konulardır. Ruhsat ve zemin raporu işlemleri, parselin bulunduğu yere göre Bilecik Belediyesi veya ilgili ilçe belediyesinin imar birimleri üzerinden yürür.

Bursa'dan sahaya erişim

Bilecik, Bursa'nın doğusunda komşu bir ildir ve İnegöl üzerinden karayoluyla ulaşılabilir. Ana yollara yakın sahalarda ekipman taşıma genellikle sorun yaratmaz; ancak dik yamaçlardaki veya dar köy yollarıyla ulaşılan parsellerde sondaj makinesinin sahaya yerleştirilmesi için ön keşif yapılır. Kış aylarında yüksek kesimlerde hava koşulları arazi takvimini etkileyebilir.

Bu bölgede sık gerekli hizmetler

• Karotlu sondaj — Kaya ve ayrışmış kaya zeminlerde kesintisiz karot ve kaya kalitesi tanımı.
• Temel sondajları — Vadi alüvyonlarında tabaka dizilimi ve numune alımı.
• Jeofizik çalışmalar — Vs30, zemin hakim periyodu ve geniş sahalarda profil değişimi.
• Geoteknik rapor — Taşıma gücü, oturma, şev stabilitesi ve temel önerileri.
• Ankraj ve mini kazık — Yamaç kazılarında destek ve iksa çözümleri.
• İmara esas zemin etütleri — Plan aşamasındaki yamaç ve vadi alanları için.

Süreç

1. 01

   Ön bilgi

   Parselin vadi tabanında, yamaçta veya platoda olup olmadığı ve yapı tipi değerlendirilir.

2. 02

   Mobilizasyon ve keşif

   Ekip ve ekipmanın Bursa'dan sevki planlanır; zor erişimli sahalarda makine yerleşimi için ön keşif yapılır.

3. 03

   Etüt programı

   Karotlu ve temel sondajlarının sayısı, derinliği ve jeofizik yöntemler belirlenir.

4. 04

   Arazi çalışması

   Sondaj, karot tanımlaması, arazi deneyleri ve jeofizik ölçümler yapılır.

5. 05

   Laboratuvar ve analiz

   Zemin ve kaya numuneleri incelenir; taşıma gücü, oturma ve şev stabilitesi hesaplanır.

6. 06

   Rapor ve onay

   Geoteknik rapor hazırlanır ve ilgili belediyeye sunulur.