İnegöl'de Zemin Etüdü

İnegöl, Bursa'nın doğusunda, Bursa–Eskişehir karayolu üzerinde yer alan ve ilin en kalabalık ilçelerinden biri olan bir sanayi kentidir. Türkiye'nin önde gelen mobilya üretim merkezlerinden biri olarak tanınan İnegöl'de, organize sanayi bölgesi ve çevresindeki üretim tesisleri, ilçenin kentsel gelişimini de yönlendirmiştir. Kent, çevresi dağlık alanlarla çevrili düz bir ovanın ortasında kuruludur.

Bu sayfa İnegöl'ün genel zemin ortamını ve burada yapılan etütlerde öne çıkan konuları özetler. Herhangi bir parsel hakkında kesin değerlendirme, o parselde yapılan etütle yapılır.

İnegöl'de zemin koşulları

Ova tabanı

İnegöl ovası, çevresindeki yükseltilerden inen akarsuların taşıdığı malzemeyle dolmuş geniş bir düzlüktür. Ova tabanında kil, silt, kum ve çakıldan oluşan alüvyal çökeller hâkimdir. Akarsu çökellerinde tabakalar yatay yönde süreksiz olabileceğinden, geniş bir fabrika parselinin bir ucundaki zemin profili diğer ucundakinden farklı çıkabilir. Bu nedenle büyük parsellerde sondaj noktalarının parsel yüzeyine dengeli dağıtılması önemlidir.

Ova tabanındaki etütlerde öne çıkan konular:

• Yeraltı suyu seviyesi ve mevsimsel değişimi
• Killi seviyelerde geniş alanlara yayılan yüklerin yol açabileceği oturmalar
• Kumlu-siltli seviyelerde sıvılaşma değerlendirmesi
• Tabaka süreksizliklerinin farklı oturmaya etkisi

Ova kenarları ve yamaçlar

Ovadan çevredeki yükseltilere geçilen kenar kesimlerde, dağlardan taşınan iri taneli malzemeden oluşan birikinti yelpazeleri ve yamaç çökelleri görülebilir. Buralarda zemin, ova ortasına göre daha iri taneli ve daha değişken olabilir. Yamaçlara yaklaşan parsellerde eğim, drenaj ve şev stabilitesi de etüdün kapsamına girer.

Termal kaynaklar

İnegöl'e bağlı Oylat Kaplıcaları, ilçe çevresinde termal su kaynaklarının bulunduğunu gösterir. Kaplıca ve termal tesis projelerinde yapı zemin etüdünün yanında kaynak ve su araştırmaları da gündeme gelir; bu konular için jeotermal etütler sayfamıza bakabilirsiniz.

Kentsel gelişim karakteri

İnegöl'de yapı stokunu iki ana grup belirler: sanayi yapıları ve bunlara bağlı olarak büyüyen konut alanları. Mobilya fabrikaları, depolar ve showroom yapıları genellikle geniş açıklıklı, tek veya az katlı yapılardır; ağır makine ve istif yükleri taşıyan zemin döşemeleri, temel tasarımı kadar önemlidir. Kent merkezinde ise eski binaların yenilenmesi ve yeni konut projeleri devam etmektedir. Ruhsat ve rapor süreçleri İnegöl Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü üzerinden yürür; organize sanayi bölgesi içindeki parsellerde OSB yönetiminin kendi ruhsat ve onay süreçleri geçerlidir.

Deprem açısından

İnegöl, Bursa ilinin diğer kesimleri gibi deprem etkinliği yüksek bir bölgede yer alır. Ova tabanı gibi kalın çökel alanlarında zemin, deprem dalgalarını büyütebilir; bu nedenle jeofizik çalışmalar ile kayma dalgası hızı (Vs30) ve zemin hakim periyodu belirlenerek TBDY 2018 yerel zemin sınıfı tespit edilir. Tasarım parametreleri parsel koordinatına göre AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritaları (yeni sekmede açılır) üzerinden alınır.

Sahaya erişim notları

Ova düz olduğu için İnegöl'deki sahaların büyük bölümüne kamyona monte sondaj makinesiyle rahatça ulaşılabilir. Tarım arazisinden dönüştürülen parsellerde ise yağışlı dönemlerde yumuşayan yüzey zemini makine hareketini zorlaştırabilir. Faal fabrika sahalarında çalışma saatleri, iş güvenliği kuralları ve üretimin aksamaması için koordinasyon gerekir. Bursa merkezinden uzaklık nedeniyle birden fazla sondajın aynı arazi programına toplanması planlamayı kolaylaştırır.

Bu bölgede sık gerekli hizmetler

• Temel sondajları — Geniş parsellerde dengeli dağıtılmış SPT'li sondajlar.
• Jeofizik çalışmalar — Vs30, zemin hakim periyodu ve yerel zemin sınıfı.
• Geoteknik rapor — Taşıma gücü, oturma ve zemin döşemesi önerileri.
• Fore kazık ve deep soil mixing — Etüt gerekli gösterirse ağır yüklü yapılarda ve yumuşak zeminlerde.
• Yeraltı suyu araştırmaları — Su seviyesinin temel ve kazıya etkisi.

Temel sistemi seçiminin zemin verileriyle nasıl yapıldığını temel tipi seçimi yazımızda anlattık.

Süreç

1. 01

   Proje bilgisi

   Yapı tipi (fabrika, depo, konut), açıklıklar ve yükler öğrenilir.

2. 02

   Sondaj yerleşimi

   Parsel büyüklüğüne göre sondaj noktaları planlanır.

3. 03

   Arazi çalışması

   Sondaj ve jeofizik ölçümler tek programda tamamlanır.

4. 04

   Laboratuvar ve hesap

   Deneyler, oturma ve taşıma gücü hesapları yapılır.

5. 05

   Rapor ve onay

   Rapor belediyeye veya OSB yönetimine ve yapı denetim kuruluşuna sunulur.