Yenişehir'de Zemin Etüdü

Yenişehir, Bursa'nın doğusunda, çevresi tepelerle kuşatılmış Yenişehir ovasının ortasında kurulmuş bir ilçedir. Verimli ovası nedeniyle uzun süre tarımla anılan ilçe, Bursa Yenişehir Havalimanı'nın burada yer almasıyla birlikte ulaşım, sanayi ve lojistik yatırımlarının da gündeme geldiği bir bölge hâline gelmiştir. Ova tabanı ile çevresindeki yamaçlar, Yenişehir'de iki farklı zemin ortamını bir arada sunar.

Bu sayfa Yenişehir'in genel zemin ortamını ve etütlerde öne çıkan konuları anlatır. Buradaki bilgiler bir ön fikir verir; parselinizin zemini hakkında kesin değerlendirme ancak o parselde yapılan etütle yapılabilir.

Yenişehir'de zemin koşulları

Kapalı ova tabanı

Yenişehir ovası, çevresindeki yükseltilerden inen derelerin taşıdığı malzemeyle dolmuş, dört yanı tepelerle çevrili bir düzlüktür. Ova tabanında kil, silt ve kumdan oluşan alüvyal çökeller hâkimdir. Kapalı havzalarda ince taneli çökeller ova ortasına doğru kalınlaşma eğilimi gösterir; bu nedenle ova ortasındaki parsellerde killi seviyelerin oturma davranışı, kenar kesimlere göre daha belirleyici olabilir. Tabakaların parsel içinde değişebileceği göz önünde tutularak sondajlar alana dengeli dağıtılır.

Değişken yeraltı suyu

Ova içinde yeraltı suyu seviyesi konuma ve mevsime göre değişkenlik gösterir. Derelere ve drenaj kanallarına yakın alçak kesimlerde su yüzeye yaklaşabilirken, ova kenarlarına doğru daha derinde bulunabilir. Tarımsal sulama da sığ su seviyesini mevsimsel olarak etkileyebilir. Bu nedenle tek seferlik bir ölçüm yerine, sondaj kuyularında suyun dengeye gelmesi beklenerek yapılan ölçümler ve gerekirse izleme tercih edilir. Suya doygun kumlu-siltli seviyelerde sıvılaşma değerlendirmesi de etüdün kapsamına girer.

Ova kenarları ve ayrışmış kaya

Ovadan çevredeki tepelere geçilen kenar kesimlerde, derelerin taşıdığı iri taneli malzemeden oluşan birikinti yelpazeleri ve yamaç çökelleri görülebilir. Daha yukarıda ise yüzeyden itibaren ayrışmış kaya birimleri beklenir. Bu kesimlerde zemin daha iri taneli ve daha değişkendir; tek bir parselin bir kısmı alüvyon, bir kısmı ayrışmış kaya üzerinde kalabilir. Böyle geçiş parsellerinde farklı oturma riski ve eğimli alanlarda şev stabilitesi ayrıca değerlendirilir.

Havalimanı çevresi ve yükseklik kısıtlamaları

Havalimanı çevresindeki alanlarda yapı ve yapım ekipmanı yükseklikleri, uçuş güvenliği açısından mânia kriterlerine tabidir. Havalimanı çevresindeki yükseklik kısıtlamaları (mânia) ilgili kurum onayı gerektirebilir; bu durum yalnızca yapının kendisini değil, inşaat sırasında kullanılacak kule vinç gibi ekipmanları da kapsayabilir. Konu geoteknik etüdün doğrudan bir parçası olmasa da proje takviminin erken aşamasında kontrol edilmesi, ruhsat sürecinde gecikme yaşanmaması açısından önemlidir. Sondaj makinesinin kendisi genellikle bu tür kısıtlamaları etkileyecek yükseklikte değildir.

Tektonik konum

Yenişehir, Bursa ilinin diğer kesimleri gibi deprem etkinliği yüksek bir bölgede yer alır. Tasarıma esas deprem parametreleri parsel koordinatına göre AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritaları (yeni sekmede açılır) üzerinden alınır; parselin diri faylara göre konumu için MTA verileri ve Türkiye fay haritası sayfamız incelenebilir. Ova çökellerinin deprem dalgalarını büyütme etkisini ortaya koymak için jeofizik çalışmalar ile Vs30 ve zemin hakim periyodu belirlenerek TBDY 2018 yerel zemin sınıfı tespit edilir.

Kentsel gelişim karakteri

Yenişehir'de yapı stoku; ilçe merkezindeki konut ve ticaret yapıları, ovaya dağılmış kırsal yerleşimler ve havalimanı ile karayolu bağlantılarının çevresinde gelişen sanayi ve lojistik yapılarından oluşur. Depo ve lojistik yapıları genellikle geniş açıklıklı, az katlı yapılardır; raf ve istif yükleri taşıyan zemin döşemelerinin oturma davranışı, kolon temelleri kadar önemlidir. Ruhsat ve rapor süreçleri Yenişehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü üzerinden yürür; organize sanayi bölgesi içindeki parsellerde OSB yönetiminin kendi onay süreçleri geçerlidir.

Sahaya erişim notları

Yenişehir'e Bursa merkezinden karayoluyla ulaşılır ve ova düz olduğu için sahaların çoğuna kamyona monte sondaj makinesiyle girilebilir. Tarım arazisinden dönüştürülen parsellerde yağışlı dönemlerde yumuşayan yüzey zemini makine hareketini zorlaştırabilir. Havalimanı sahası veya güvenlik bölgelerine yakın çalışmalarda giriş izni ve saha kuralları, arazi gününden önce netleştirilir. Tepelik kesimlerde ise yol durumu ve eğim makine seçimini etkiler.

Bu bölgede sık gerekli hizmetler

• Temel sondajları — Geniş parsellerde dengeli dağıtılmış SPT'li sondajlar.
• Jeofizik çalışmalar — Vs30, zemin hakim periyodu ve yerel zemin sınıfı.
• Geoteknik rapor — Taşıma gücü, oturma, sıvılaşma ve zemin döşemesi önerileri.
• Yeraltı suyu araştırmaları — Mevsimsel değişen su seviyesinin temel ve kazıya etkisi.
• Fore kazık ve deep soil mixing — Etüt gerekli gösterirse ağır yüklü yapılarda ve yumuşak zeminlerde.
• İmar planına esas zemin etütleri — Plan aşamasındaki geniş alanlar için.

Süreç

1. 01

   Proje bilgisi

   Yapı tipi, yükler ve parselin havalimanına göre konumu değerlendirilir.

2. 02

   Sondaj yerleşimi

   Parsel büyüklüğüne ve ova içindeki konumuna göre noktalar planlanır.

3. 03

   Arazi çalışması

   Sondaj, su seviyesi ölçümü ve jeofizik ölçümler yapılır.

4. 04

   Laboratuvar ve hesap

   Deneyler, taşıma gücü, oturma ve sıvılaşma hesapları yapılır.

5. 05

   Rapor ve onay

   Rapor belediyeye veya OSB yönetimine ve yapı denetim kuruluşuna sunulur.