Fenni Mesul

Firmamız fenni mesul atamalarını yapmaktadır. Yapı sahibinin ihtiyacına göre ilgili disiplinden fenni mesul görevlendirilmesi, sözleşme ve idareye bildirim süreçlerinde destek veriyoruz.

Fenni mesuliyet; bir yapının yalnızca projeye değil, yürürlükteki mevzuata, standartlara ve fen kurallarına uygun inşa edilmesini güvence altına alan denetim görevidir. Aşağıda, fenni mesulün görevlerini ilgili mevzuatta ve fenni mesuliyet sözleşmelerinde tanımlandığı biçimiyle aktarıyor, ardından uygulamadaki karşılığını açıklıyoruz.

Fenni mesul ne zaman gerekir?

Ruhsata tabi her yapının, inşaat süresince teknik bakımdan denetlenmesi gerekir. Fenni mesuliyet şu durumlarda gündeme gelir:

• Yeni yapı inşaatı: Ruhsat projeleri onaylanıp yapı ruhsatı alındıktan sonra inşaat boyunca.
• Tadilat, ilave ve güçlendirme: Taşıyıcı sistemi etkileyen değişikliklerde.
• Yıkım işleri: İdarenin yıkımın teknik sorumluluğu için görevlendirme istediği durumlarda; bkz. yıkım ruhsatı.
• Kentsel dönüşüm: Riskli yapının yıkımından yeni yapının kullanım iznine kadar olan süreçte. Sürecin bütünü için kentsel dönüşüm sayfamıza bakabilirsiniz.

Fenni mesulün görev, yetki ve sorumlulukları

Fenni mesul, yapının ruhsata ve eki projelere, fen ve sanat kurallarına uygun yapılmasını denetlemekle yükümlü teknik sorumludur. Aşağıdaki maddeler, fenni mesulün görev, yetki ve sorumluluklarını tanımlayan mevzuat ve sözleşme metinlerinde yer alan hükümlerin ("MADDE 3 — Fenni mesulün görev, yetki ve sorumlulukları", 3.1–3.11) aynen aktarımıdır:

1. 3.1. Fenni mesul, sorumluluğunu üstlendiği yapıyı kamu adına denetlemekle yükümlüdür.
2. 3.2. Fenni mesul, sorumluluğunu üstlendiği yapının kanuna, plana, yönetmeliklere, ilgili diğer mevzuat hükümlerine, fen, sanat, sağlık kurallarına, ruhsat eki projelerine, Türk Standartları Enstitüsü standartlarına, teknik şartnamelere uygun yapılıp yapılmadığını denetlemekle yükümlüdür.
3. 3.3. Fenni mesul, yapı mahallinde "Yapı Denetim Defteri" tutar. İnşaatla ilgili her türlü gelişmeyi, değişiklikleri ve yapılan uyarıları bu deftere kaydeder.
4. 3.4. Fenni mesul, onaylı proje ve eklerine, yapı ruhsatında belirlenen koşullara, yürürlükteki yasa, yönetmelik, şartname, standart ve ilgili normlara aykırı uygulamaları en kısa sürede düzelttirir. Yüklenici/Şantiye Şefi'nin uyarılmasına rağmen yanlış uygulamayı düzeltmemesi halinde, fenni mesul bu durumu Yapı Denetim Defterine kaydetmek ve tatil günleri hariç 3 gün içinde ilgili idareye yazılı bilgi vermek zorundadır. Fenni mesul, uyarılarının dikkate alınmamasından doğacak hata ve kusurlardan sorumlu tutulamaz.
5. 3.5. Fenni mesul, yapı ruhsatının, idarece onaylı proje ve eklerinin, diğer yazılı ve çizili belgelerin, teknik şartnamelerin ve Yapı Denetim Defterinin yapı mahallinde bulunmasını sağlar.
6. 3.6. Proje ve eklerinin sorumluluğu proje müellifine aittir.
7. 3.7. Fenni mesul, inşaata başlamadan önce yapı ile ilgili projelerin birbiri ile uyumunu kontrol eder, varsa uyumsuzlukların ya da uygulama sırasında projeden kaynaklanan eksiklik ve hataların giderilmesini ilgili proje müellifinden talep eder.
8. 3.8. Fenni mesul, işverenden inşaatın gerekli şekilde yürütülmesi için kendisine yardımcı olacak uygun nitelikte kişilerden kalfa ve sürveyan tayin edilmesini isteyebilir ve bu kişilere gerekli direktifleri vermede doğrudan yetkilidir. Şantiyede çalışan kalfa, sürveyan, usta ve işçilerden yeteneksiz, dikkatsiz ya da itaatsiz olanların iş tekniğine ve güvenliğine zararlı olmaları halinde görevlerine son verilmesini işverenden ister.
9. 3.9. Fenni mesul, yüklenici tarafından inşaat alanına getirilen malzemelerin uygun olup olmadığını yerinde denetler. Standart ve normlara, uygulama projelerine uygun olup olmadığını kontrol eder. Bunlarla ilgili standart ve norm belgeleri muhafaza eder.
10. 3.10. Fenni mesul, uygulamada karşılaşılan önlem alınmasını gerektiren durumlarda gereğini yapması için yükleniciyi/şantiye şefini uyarır ve durumu Yapı Denetim Defterine işler.
11. 3.11. Fenni mesul, uygulama sürecinin bitiminde yapıyı son kez inceler. Yapı kullanma izin belgesi alınmasına engel yok ise Yapı Denetim Defterini imzalar, düzenleyeceği iş bitim belgesini Odasına onaylattıktan sonra görevini tamamladığını, proje müellifine, yapı sahibine, yükleniciye ve ilgili kuruma yazı ile bildirir.

Uygulamada fenni mesul ne yapar?

Fenni mesulün mevzuattaki görevleri sahada üç temel işe dönüşür:

Proje uyum kontrolü

İnşaat başlamadan önce mimari, statik ve tesisat projeleri birbirleriyle karşılaştırılır. Kolon–kiriş yerleri, tesisat geçişleri ve kotlar arasındaki uyumsuzluklar proje müelliflerine bildirilir. Bu adım, şantiyede sonradan ortaya çıkabilecek pahalı düzeltmeleri önler.

Kritik aşamalarda denetim

Temel kazısı, temel donatısı, kolon ve döşeme donatıları, beton dökümü gibi geri dönüşü olmayan aşamalar fenni mesulün kontrolünden geçer. Kazıklı veya iyileştirilmiş zeminlerde, kazık ve kolonların sürekliliği PIT deneyi gibi kalite kontrol deneyleriyle doğrulanabilir.

Kayıt ve bildirim

Her önemli gelişme, değişiklik ve uyarı Yapı Denetim Defterine işlenir. Uyarılara uyulmazsa idareye yazılı bildirim yapılır. Bu kayıtlar hem yapı sahibini hem fenni mesulü korur.

Fenni mesul ile yapı denetim kuruluşu ilişkisi

4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamındaki yapılarda, proje ve yapım denetimi genel olarak yapı denetim kuruluşları ve bu kuruluşların bünyesindeki denetçi mimar ve mühendislerce yürütülür. Bu yapılarda denetim görevinin büyük bölümü yapı denetim kuruluşunun sorumluluğundadır.

Kanun kapsamı dışında kalan yapılarda ve idarenin öngördüğü özel durumlarda ise görev, yapı sahibi tarafından görevlendirilen ve idareye bildirilen serbest çalışan mimar ve mühendisler tarafından fenni mesul sıfatıyla üstlenilir. Hangi yapıda hangi modelin uygulanacağını, yapının türü ve güncel mevzuat belirler; başvuru öncesinde ilgili idareden teyit alınmalıdır.

Fenni mesul kimler olabilir?

Fenni mesul, görev aldığı işin niteliğine uygun diplomaya sahip ve kendi meslek odasına kayıtlı mimar veya mühendislerden olur. Yapının taşıyıcı sistemi için inşaat mühendisi, mimari uygulama için mimar, tesisatlar için makine ve elektrik mühendisleri görev alır. Zemin ve temel işlerinde jeoloji ve jeoteknik uzmanlığı olan mühendislerin katkısı önem taşır.

Fenni mesul atama süreci

1. 01

   İhtiyacın belirlenmesi

   Yapının türü, ruhsat durumu ve hangi disiplinlerden fenni mesul gerektiği netleştirilir.

2. 02

   Belgelerin incelenmesi

   Yapı ruhsatı, onaylı projeler ve varsa yapı denetim sözleşmesi incelenir.

3. 03

   Görevlendirme ve sözleşme

   Uygun nitelikteki mimar/mühendis ile fenni mesuliyet sözleşmesi imzalanır.

4. 04

   İdareye bildirim

   Fenni mesulün taahhüdü ve belgeleri ilgili idareye sunulur.

5. 05

   Proje uyum kontrolü

   İnşaat başlamadan projeler birbiriyle karşılaştırılır.

6. 06

   İnşaat süresince denetim

   Kritik aşamalar kontrol edilir, Yapı Denetim Defteri tutulur.

7. 07

   İş bitimi

   Son inceleme yapılır, iş bitim belgesi düzenlenerek odaya onaylatılır ve ilgililere bildirilir.

Teslim edilen çıktılar

• Fenni mesuliyet sözleşmesi ve idareye sunulan taahhütname
• Yapı Denetim Defteri kayıtları
• Uyarı ve bildirim yazıları (gerektiğinde)
• Malzeme uygunluk kontrollerine ait belgeler
• Oda onaylı iş bitim belgesi

İlgili mevzuat ve standartlar

• 3194 sayılı İmar Kanunu
• Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği
• 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun
• Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği — TBDY 2018
• TS 500 ve ilgili Türk Standartları

Süre ve maliyeti etkileyen faktörler

Sık yapılan hatalar

• Fenni mesulü yalnızca imza için görevlendirmek: Sahada denetim yapılmayan yapıda hata ve kusurlar geç fark edilir.
• Proje uyum kontrolünü atlamak: Çakışmalar şantiyede ortaya çıkar.
• Yapı Denetim Defterini düzenli tutmamak: Uyuşmazlıklarda kayıt yoksa sorumluluk belirsizleşir.
• Uyarılara uymamak: Fenni mesulün uyarısına rağmen düzeltilmeyen uygulamaların sorumluluğu fenni mesule yüklenemez.
• Malzeme belgelerini saklamamak: Beton, donatı ve diğer malzemelerin standartlara uygunluğu belgelenemez.