Kütahya'da Zemin Etüdü

Kütahya, İç Ege'de, Bursa'nın güneydoğusunda yer alan bir ildir. İl merkezi Porsuk Çayı'nın oluşturduğu ovanın kenarında kurulmuştur; Tavşanlı, Gediz, Simav, Emet ve Domaniç gibi ilçeler ise dağlarla çevrili farklı havzalara dağılır. Çinicilik geleneği, maden yatakları ve jeotermal kaynaklarıyla bilinen Kütahya'da yerleşimlerin önemli bir kısmı, eski göl havzalarında biriken çökeller üzerinde gelişmiştir.

Kütahya'daki projelerde saha çalışmalarını, Bursa'daki ofisimizden sahaya giden teknik ekibimizle yürütüyoruz. Bu sayfadaki bilgiler ilin genel koşullarını özetler; parselinizin zemini hakkında kesin değerlendirme ancak o parselde yapılan etütle ortaya konabilir.

Kütahya'da zemin koşulları

Porsuk Çayı ovası

Kütahya merkezi ve çevresindeki yeni yerleşim alanları, Porsuk Çayı ve kollarının biriktirdiği alüvyon üzerinde yer alır. Ova kesiminde kil, silt ve kum ardalanması ile görece sığ yeraltı suyu beklenir. Yumuşak kil seviyelerinde oturma ve konsolidasyon, suya doygun gevşek kumlu seviyelerde ise sıvılaşma değerlendirmesi etüdün başlıca konularıdır. Ovanın kenarlarına doğru alüvyon incelir ve altındaki eski havza çökellerine geçilir.

Tavşanlı ve Gediz gibi ilçe merkezleri de benzer biçimde akarsu ovalarının kenarında kurulmuştur. Bu yerleşimlerde ova ile yamaç arasındaki geçiş kesimlerinde tabaka kalınlıkları kısa mesafelerde değişebildiği için sondaj noktalarının parselin tamamını temsil edecek şekilde yerleştirilmesi ve farklı oturma olasılığının hesapla kontrol edilmesi gerekir. Bodrumlu yapılarda yeraltı suyu seviyesi ayrıca ölçülür.

Neojen göl çökelleri: kil, marn ve kireçtaşı

İlin pek çok havzasında, jeolojik geçmişte göl ortamında birikmiş Neojen yaşlı kil, marn ve kireçtaşı birimleri yaygındır. Bu birimler çoğu zaman iyi bir taşıma kapasitesi sunsa da bazı killi ve marnlı seviyeler su içeriği değiştiğinde hacim değiştirebilir. Bu nedenle etütte şişme potansiyeli laboratuvar deneyleriyle incelenir; özellikle hafif yüklü yapılarda ve bahçe sulaması, drenaj eksikliği gibi nem değişimine açık durumlarda temel tasarımı buna göre yapılır. Marn ve kireçtaşı ardalanmalarında birimlerin ayrışma derecesi karotlu sondaj ile tanımlanır.

Jeotermal alanlar: Simav ve Gediz

Simav ve Gediz çevresi, ilin iyi bilinen jeotermal alanlarıdır; bu kaynaklar ısıtma, sera ve kaplıca kullanımlarıyla tanınır. Jeotermal etkinliğin bulunduğu sahalarda yeraltı suyunun sıcaklığı ve kimyasal özellikleri, beton dayanıklılığı ve temel malzemesi seçimi açısından ayrıca değerlendirilebilir. Kaynak araştırmasına yönelik çalışmalar için jeotermal etütler sayfamıza bakabilirsiniz.

Maden sahaları ve dağlık kesimler

Tavşanlı ve Emet gibi ilçelerde maden işletmeleri, Emet çevresinde ise bor yatakları bilinir. Maden ve pasa sahalarına yakın parsellerde doğal olmayan dolgular ve kazı ile değişmiş topoğrafya etüt programını etkileyebilir. Dağlık kesimlerde ayrışmış kaya ve yamaç molozu üzerinde yer alan parsellerde şev stabilitesi ve drenaj öne çıkar.

Tektonik konum ve deprem geçmişi

Kütahya, Batı Anadolu'nun açılma tektoniğiyle ilişkili fay sistemlerinin etkisindedir. 28 Mart 1970 Gediz depremi (M 7,2), bölgenin bilinen en yıkıcı depremlerinden biridir; 19 Mayıs 2011 Simav depremi (M 5,9) de ilde hasara yol açmıştır. Deprem tehlikesi il içinde konuma göre değiştiği için parsel koordinatına özgü tasarım parametreleri AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritaları (yeni sekmede açılır) üzerinden alınır. Diri fay konumları için MTA verileri ve Türkiye fay haritası sayfamız incelenebilir. Yerel zemin sınıfı Vs30 ölçümleri ve sondaj verileriyle TBDY 2018 esaslarına göre belirlenir.

Kentsel gelişim karakteri

Kütahya merkezinde tarihi kent dokusu, ovaya doğru genişleyen yeni konut alanları ve üniversite çevresindeki yapılaşma bir arada bulunur. İlçelerde ise sanayi, madencilik ve jeotermal kullanımlar yapılaşmayı yönlendirir. Deprem geçmişi olan Gediz ve Simav gibi ilçelerde mevcut yapı stokunun değerlendirilmesi ve dönüşümü gündemde kalır. Ruhsat ve zemin raporu işlemleri, parselin bulunduğu yere göre Kütahya Belediyesi veya ilgili ilçe belediyesinin imar birimleri üzerinden yürür.

Bursa'dan sahaya erişim

Kütahya, Bursa'ya komşu bir il olmakla birlikte, özellikle Simav ve Gediz gibi güney ve batı ilçeleri Bursa'dan görece uzakta kalır. Bu nedenle Kütahya'daki projelerde ekip ve ekipman sevkiyatı, konaklama ve birden fazla arazi gününü kapsayan bir mobilizasyon planı yapılır. Aynı dönemde birden fazla parselde çalışma yapılabiliyorsa programlar birleştirilerek saha süresi verimli kullanılır. Kış aylarında yüksek kesimlerde hava koşulları arazi takvimini etkileyebilir.

Bu bölgede sık gerekli hizmetler

• Temel sondajları — Ova alüvyonunda ve havza çökellerinde tabaka dizilimi ve numune alımı.
• Karotlu sondaj — Marn, kireçtaşı ve ayrışmış kaya birimlerinde kesintisiz karot.
• Jeofizik çalışmalar — MASW ve mikrotremor ile Vs30 ve zemin hakim periyodu.
• Geoteknik rapor — Şişme, oturma, taşıma gücü ve temel önerileri.
• Jeotermal etütler — Jeotermal kaynaklara yönelik araştırmalar.
• Riskli yapı tespit raporu ve performans analizi — Mevcut binaların değerlendirilmesi.

Süreç

1. 01

   Ön bilgi

   Parselin ova, havza çökelleri, jeotermal alan veya yamaç üzerinde olup olmadığı ve yapı tipi değerlendirilir.

2. 02

   Mobilizasyon ve planlama

   Çok günlü saha programı; ekip, ekipman sevkiyatı ve konaklama planlanır.

3. 03

   Etüt programı

   Sondaj sayısı, derinliği, karot ihtiyacı ve jeofizik yöntemler belirlenir.

4. 04

   Arazi çalışması

   Sondaj, arazi deneyleri, su seviyesi ölçümü ve jeofizik ölçümler yapılır.

5. 05

   Laboratuvar ve analiz

   Şişme, konsolidasyon ve dayanım deneyleriyle oturma ve taşıma gücü hesaplanır.

6. 06

   Rapor ve onay

   Geoteknik rapor hazırlanır ve ilgili belediyeye sunulur.