Kazıklı Temel Nedir?

Yüzeysel temellerin yeterli taşıma gücü sağlayamadığı veya izin verilemeyecek oturmalara yol açtığı durumlarda yük derine taşınır. Kazıklı temel bu amaçla kullanılan en yaygın derin temel çözümüdür.

Her kazık yükü iki yolla zemine aktarır: kazık ucunun oturduğu sağlam tabakanın veya kayanın gösterdiği uç direnci ile kazık gövdesi çevresindeki zeminle arasında gelişen çevre sürtünmesi. Kazıklar üstte kazık başlığı ya da radye plakla birleştirilir; radyenin de yük taşımaya katıldığı sistemlere kazıklı radye denir. Kazıklar düşey yüklerin yanında deprem ve rüzgâr kaynaklı yatay yükleri de karşılayacak şekilde tasarlanır.

Ne zaman gerekir?

• Sağlam tabakanın derinde, üstünde yumuşak kil veya gevşek dolgu bulunduğu sahalar
• Sıvılaşma riski taşıyan tabakaların geçilmesi gereken durumlar
• Ağır yüklü, yüksek veya oturmaya duyarlı yapılar
• Radye temelin tek başına yeterli olmadığı, yeraltı suyunun yüksek olduğu alanlar

Nasıl yapılır?

Tasarım; sondaj loglarındaki tabaka sırası, SPT ve laboratuvar verileri ile kayaya girilen kesimlerdeki kaya kalite göstergesi RQD değerlerine göre kazık çapı, boyu ve aks düzeninin belirlenmesiyle başlar. Uygulamada kazıklar üretim yöntemine göre ayrılır: yerinde dökme kazıklarda zemin delinir, donatı kafesi indirilir ve beton tremi borusuyla alttan doldurularak dökülür; ön üretimli çakma kazıklarda hazır eleman zemine çakılır. Suya doygun veya göçmeye eğilimli zeminlerde kuyu, muhafaza borusu ya da bentonit/polimer çamurla desteklenir.

Saha uygulamasında her kazık için delgi derinliği, geçilen tabakalar, kaya soketi boyu, kafes uzunluğu ve harcanan beton miktarı kaydedilir. Beton sarfiyatının teorik hacimle karşılaştırılması ilk kalite göstergesidir.

Rapora ve tasarıma etkisi

Geoteknik etüt raporunda verilen tabaka profili ile tabaka bazlı çevre sürtünmesi ve uç direnci değerleri, tek kazık taşıma kapasitesini, buradan da kazık adedini ve aks açıklığını belirler. Grup etkisi, dolgu altındaki killerde gelişebilen negatif çevre sürtünmesi ve yatay yük kapasitesi ayrıca değerlendirilir. Rapor, kazığın hangi kotta sonlandırılacağını ve hangi tabakaya soketleneceğini gerekçelendirir; bu karar projenin en büyük maliyet kalemlerinden birini doğrudan etkiler.

Pratikte

Kazık boyunu parselin tamamında aynı kabul etmek yaygın bir hatadır; taşıyıcı tabaka eğimliyse aynı parselde kazık boyları değişir. Üretimden sonra süreksizlik ve bütünlük PIT deneyiyle kontrol edilir. Tasarımda kabul edilen taşıma kapasitesi ise kazık yükleme deneyiyle sahada doğrulanır. Uygulama çözümleri için fore kazık ve dar alanlarda mini kazık sayfalarımıza, seçeneklerin karşılaştırması için temel tipi seçimi yazımıza göz atabilirsiniz.