İmar Planına Esas Zemin Etütleri

Mevcut veya olası yerleşim alanlarında planlamanın etkin hale getirilmesi, afet zararlarının azaltılması ve afete duyarlı alanların belirlenebilmesi için imar mevzuatında tanımlı planlar, plan ölçeğiyle uyumlu Jeolojik Etüt, Jeolojik-Jeoteknik Etüt ve Jeofizik Etüt Raporlarına dayanılarak hazırlanır. Bu raporlarla yapılan çalışmaların sonuçları, ilgili idarelerce plan kararlarına yansıtılır.

Her tür, ölçek ve amaçla plan yapılması düşünülen mevcut ya da potansiyel yerleşim alanları (mevzii imar dahil) değerlendirilirken, 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun'da tanımlı doğal afet tehlikeleri yerbilimsel veriler ışığında bölgesel olarak değerlendirilir. Olası mühendislik problemleri belirlenir, alanların arazi kullanımı ve yerleşime uygunlukları irdelenir, teknik ve/veya idari gerekçelere bağlı olarak gerekli önlemler tanımlanır. Detay Zemin olarak arazi çalışmalarını yürütüyor ve aşağıdaki raporları hazırlıyoruz:

• Revizyon imar planına esas jeolojik-jeoteknik etütler
• 1/1000, 1/5000 ve 1/25000 ölçekli imar planına esas etütler
• Mevzii imar planına esas etütler
• Mikrobölgeleme etütleri

İmar planına esas etüt ne zaman gerekir?

Parsel bazındaki bina zemin etüdünden farklı olarak bu etütler tek bir yapı için değil, plan yapılacak alanın tamamı için hazırlanır. Tipik durumlar:

• Yeni imar planı veya plan revizyonu hazırlanması
• İmar planı sınırları dışında konut, sanayi, turizm, depolama gibi kullanımlar için mevzii imar planı yapılması
• Plan değişikliğiyle yapılaşma yoğunluğunun veya kullanımın değişmesi
• Afet sonrası yeniden yerleşim alanlarının belirlenmesi
• Belediyelerin mikrobölgeleme ve risk azaltma çalışmaları

Yöntem ve teknik esaslar

Ölçeğe göre etüt yaklaşımı

Ölçek büyüdükçe (1/25000'den 1/1000'e) veri yoğunluğu, sondaj ve jeofizik ölçüm sayısı ve haritalama ayrıntısı artar.

Doğal afet tehlikelerinin değerlendirilmesi

Etütte deprem ve diri fay yakınlığı, heyelan ve kaya düşmesi, taşkın ve su baskını, sıvılaşma, oturma, şişme ve karstik boşluklar gibi tehlikeler incelenir. Fay konumları için MTA verileri, deprem tehlikesi için AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritaları esas alınır. Bursa ve çevresindeki faylar hakkında genel bilgi için Türkiye fay haritası sayfamıza bakabilirsiniz.

Mikrobölgeleme

Mikrobölgeleme, plan alanını zemin davranışı bakımından benzer alt bölgelere ayırma çalışmasıdır. Jeolojik birimler, Vs30, zemin hakim periyodu, yeraltı suyu derinliği ve sıvılaşma potansiyeli gibi veriler haritalanarak üst üste çakıştırılır. Ortaya çıkan haritalar, hangi bölgede hangi yapılaşma koşullarının geçerli olacağına dair plan kararlarına dayanak olur.

Yerleşime uygunluk değerlendirmesi

Etütün temel çıktısı, alanın yerleşime uygunluk haritasıdır. Alanlar genellikle yerleşime uygun alanlar, önlemli alanlar (belirli mühendislik önlemleriyle yapılaşabilecek), ayrıntılı etüt gerektiren alanlar ve yerleşime uygun olmayan alanlar gibi sınıflara ayrılır. Önlemli alanlar için hangi önlemin (derin temel, zemin iyileştirmesi, drenaj, şev düzenlemesi vb.) gerektiği raporda tanımlanır. Sınıflamanın güncel adlandırması ve ölçütleri, onay makamının yürürlükteki rapor formatına göre uygulanır.

Kullanılan ekipman ve deneyler

• Jeolojik haritalama ve arazi gözlemi
• SPT'li temel sondajları ve gerektiğinde karotlu sondaj
• MASW, sismik kırılma, mikrotremor ve rezistivite gibi jeofizik ölçümler
• Araştırma çukurları
• Laboratuvar deneyleri (indeks, dayanım, şişme)
• CBS tabanlı haritalama ve analiz

Plan altlığı olarak kullanılan halihazır harita ve sayısal veriler için halihazır harita ve CBS hizmetlerimiz bu çalışmayı tamamlar.

İmar planına esas etüt süreci

1. 01

   Alan ve plan bilgisinin alınması

   Plan sınırı, ölçeği, planlanan kullanım ve halihazır harita temin edilir; ilgili idarenin talepleri netleştirilir.

2. 02

   Ön inceleme

   Bölgesel jeoloji haritaları, fay ve heyelan verileri, daha önce yapılmış etütler derlenir.

3. 03

   Arazi çalışması

   Jeolojik haritalama yapılır, sondajlar açılır, jeofizik ölçümler ve araştırma çukurları plan ölçeğine uygun sıklıkta uygulanır.

4. 04

   Laboratuvar ve analiz

   Numuneler deney programına göre laboratuvara teslim edilir; sıvılaşma, şişme, şev stabilitesi gibi değerlendirmeler yapılır.

5. 05

   Haritalama ve sınıflama

   Veriler CBS ortamında haritalanır, mikrobölgeleme yapılır ve yerleşime uygunluk haritası hazırlanır.

6. 06

   Rapor ve onay süreci

   Rapor ve paftalar hazırlanır, ilgili idarenin onay sürecine sunulur; düzeltme talepleri karşılanır.

Teslim edilen çıktılar

• Jeolojik veya jeolojik-jeoteknik etüt raporu (plan ölçeğine uygun)
• Jeoloji haritası ve jeolojik kesitler
• Sondaj ve jeofizik ölçüm lokasyon haritası
• Sondaj logları ve laboratuvar föyleri
• Jeofizik değerlendirme (Vs, hakim periyot haritaları)
• Mikrobölgeleme haritaları (gerektiğinde)
• Yerleşime uygunluk haritası ve önlem tanımları

İlgili mevzuat ve standartlar

• 7269 sayılı Kanun: Doğal afet tehlikelerine karşı alınacak tedbirlerin yasal çerçevesi.
• Mekânsal planlama mevzuatı ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği: Planların hazırlanması ve plan kararlarının uygulanması.
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın imar planına esas etüt rapor formatları: Raporun içeriği ve sunum biçimi.
• TBDY 2018: Zemin sınıflaması ve deprem tehlikesine ilişkin esaslar.

Süre ve maliyeti etkileyen faktörler

Sık yapılan hatalar

• Plan ölçeğine uygun olmayan veri yoğunluğu: Az sayıda sondajla hazırlanan rapor onay aşamasında geri dönebilir.
• Parsel etüdünü plan etüdü yerine kullanmak: İki çalışmanın amacı, kapsamı ve onay makamı farklıdır.
• Halihazır haritayı güncellememek: Eski altlık, uygunluk sınırlarının yanlış çizilmesine yol açar.
• Önlemli alan koşullarını plan notlarına aktarmamak: Etüdün sonuçları uygulamaya yansımaz.
• Bölgesel afet verilerini göz ardı etmek: Fay ve heyelan envanteri kontrol edilmeden yapılan sınıflama eksik kalır.